Na bijna twintig jaar is het opvallende kunstwerk Blown niet langer te zien op het Bevrijdingsplein. In de nacht van donderdag 20 op vrijdag 21 augustus werd de 35 meter hoge constructie gedemonteerd. De veelbesproken ‘paal’ verhuist naar de Verbeke Foundation in Kemzeke, waar hij na restauratie een nieuwe plaats krijgt tussen andere monumentale kunstwerken.
Wie donderdagavond nog over het Bevrijdingsplein reed, kon er moeilijk naast kijken. Voor het eerst in bijna twintig jaar was de markante mast verdwenen. Vanaf ongeveer 22 uur werd de rotonde gedeeltelijk afgesloten voor de ontmanteling. Tegen de ochtend was het kunstwerk volledig weggehaald en kon het verkeer opnieuw door.
Van ‘Blown’ tot ‘de paal’
Officieel heet het kunstwerk Blown. Het werd ontworpen door kunstenares Virginie Bailly, architect Roland Piffet en ingenieur Rolf Vansteenwegen. De stad Halle schreef destijds een wedstrijd uit voor een kunstwerk rond het thema bevrijding, naar aanleiding van de heraanleg van het Bevrijdingsplein.
De constructie bestaat uit een ongeveer 35 meter hoge mast in glasvezelpolyester, die bovenaan lichtjes mee beweegt met de wind. Ook de gekleurde verlichtingspalen rond het plein maakten deel uit van het oorspronkelijke kunstproject. Oude beschrijvingen spreken over 39 gekleurde lichtpalen.
De symboliek was die van een rietstengel: buigen in de wind, maar niet breken. Daarmee moest Blown vrijheid en veerkracht verbeelden. De mast verwees bovendien naar opvallende elementen in de Halse skyline, zoals de VRT-mast en de Sint-Martinusbasiliek.
Maar die betekenis raakte bij een deel van de Hallenaren nooit echt ingeburgerd. Voor velen werd Blown al snel gewoon ‘de paal’. Het kunstwerk groeide uit tot een van de meest besproken en omstreden kunstwerken in de stad. Sommigen vonden het gedurfd en herkenbaar, anderen zagen er vooral een vreemde paal op een rotonde in.
Een stevig prijskaartje
Ook de kostprijs zorgde destijds voor discussie. Volgens historische bronnen liep de uiteindelijke kostprijs op tot ruim 100.000 euro, terwijl eerdere ramingen aanzienlijk lager lagen. Een oudere lokale reconstructie vermeldt een eindbedrag van 104.206 euro.
Dat maakte de paal door de jaren heen tot een geliefd onderwerp voor discussie én spot. Toch maakte het kunstwerk bijna twintig jaar lang onmiskenbaar deel uit van het uitzicht van Halle.
Niet vernietigd, maar gered
De beslissing om Blown weg te halen was al eerder genomen. De staat van de constructie speelde daarbij een belangrijke rol. Na twintig jaar blootstelling aan weer en wind was de mast sterk geërodeerd en was onderhoud nodig. Al in 2022 werd tijdens de gemeenteraad bezorgdheid geuit over de toestand van het kunstwerk en kondigde de stad een grondige controle aan.
Uiteindelijk werd beslist om het kunstwerk niet te vernietigen. Op vraag van de makers ging Halle op zoek naar een nieuwe bestemming. Die werd gevonden bij de Verbeke Foundation in Kemzeke, een kunstsite die bekendstaat om haar grote collectie hedendaagse en vaak onconventionele kunstwerken in openlucht.
De stad schenkt Blown aan de stichting. Halle betaalt daarnaast 5.000 euro voor het transport naar Kemzeke. Dat bedrag ligt volgens het stadsbestuur lager dan wat een volledige vernietiging van het kunstwerk zou hebben gekost.
Eerst restaureren, daarna opnieuw zichtbaar
Blown krijgt in Kemzeke dus geen eindstation, maar een tweede leven. De Verbeke Foundation wil de mast eerst restaureren. Daarna krijgt hij een plaats op het domein, tussen andere monumentale kunstwerken.
Dat is overigens niet de eerste keer dat de Verbeke Foundation een groot kunstwerk een nieuwe bestemming geeft. Zo verhuisde eerder het mobiele tentoonstellingsgebouw CAST Mobile van kunstenaar Joep van Lieshout vanuit Tilburg naar Kemzeke, waar het opnieuw werd ingezet voor tentoonstellingen en kunstprojecten.
De opvallende Halse paal zal er daardoor terechtkomen in een omgeving waar grote, eigenzinnige en soms controversiële kunstwerken eerder regel dan uitzondering zijn.
Wat komt er op het Bevrijdingsplein?
Voor de Hallenaren blijft voorlopig één vraag onbeantwoord: wat komt er in de plaats van ‘de paal’?
Daarover heeft de stad nog geen beslissing genomen. Wel is duidelijk dat er in 2027 nieuwe beplanting op de rotonde komt. Of daar uiteindelijk opnieuw een kunstwerk zal verschijnen, is nog niet beslist.
Zo verdwijnt Blown na bijna twintig jaar uit het Halse straatbeeld. Een kunstwerk waar weinig mensen onverschillig tegenover stonden: voor de ene een mislukte en veel te dure paal, voor de andere een opvallend symbool van vrijheid en veerkracht.
Wat er ook van gevonden werd, één ding staat vast: ‘de paal’ was bijna twintig jaar lang een herkenningspunt van Halle. En binnenkort kan je hem opnieuw bezoeken – maar daarvoor moet je voortaan naar Kemzeke.
Marc Sluys
